هشدار مرکز پژوهش های مجلس درباره تهدید هوش مصنوعی برای سرمایه اجتماعی خانواده

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، گزارش «تحلیل آینده نگر تأثیرات هوش مصنوعی بر نهاد خانواده» با رویکردی میان رشته ای، پیامد های چندبعدی این فناوری را بر ساختار خانواده ایرانی بررسی کرده است. این پژوهش تصریح می کند: اگرچه هوش مصنوعی نقطه عطفی در تحول اجتماعی است، اما خط مشی های توسعه آن تاکنون بیش از آنکه بر ابعاد فرهنگی و عاطفی متمرکز باشند، بر بهره وری صنعتی و رشد اقتصادی تأکید داشته اند و بدین ترتیب، نهاد خانواده را در اولویت های اثرگذاری قرار نداده اند. از ازدواج های آماری تا طلاق های سریع در این گزارش هشدار داده شده است : سکوهای همسرگزینی مبتنی بر هوش مصنوعی با تقلیل روابط انسانی به «معادلات آماری» و حذف مؤلفه های عاطفی و معنایی، پیوند های زناشویی را بی ریشه می کنند. همچنین ورود چت بات های مشاوره گر به حوزه های تعارضات زناشویی، در غیاب چارچوب های اخلاقی، می تواند طلاق را به گزینه ای «سریع و بی هزینه» تبدیل کرده و تاب آوری زوج ها را در برابر چالش ها تضعیف کند. تغییر پارادایم والدگری و تهدید حریم خصوصی این پژوهش در مورد حوزه فرزندآوری اشاره می کند که جایگزینی تجربه زیسته و رابطه عاطفی والد-کودک با الگوریتم های هوش مصنوعی، منجر به دلبستگی های ناپایدار و درک عددی کودک از خویشتن می شود. علاوه بر این، ورود دستیار های صوتی و تحلیل گر های رفتاری به محیط خانه، حریم خصوصی را به فضایی نظارت شونده تبدیل کرده است که جمع آوری داده های خانوادگی بدون آگاهی، امنیت روانی و اعتماد درون خانوادگی را فرسوده می کند. راهکار های تقنینی و نظارتی مرکز پژوهش های مجلس برای مقابله با این آسیب ها، راهکار های متعددی را پیشنهاد داده است، از جمله: 1. اصلاح قوانین: الزام به شفافیت الگوریتم های پلتفرم های همسرگزینی و ممنوعیت بهره برداری تجاری از داده های حساس خانوادگی. 2. الزامات قانونی:* گنجاندن اجباری «پیوست خانواده» در طرح های ملی هوش مصنوعی و تصویب مقررات ویژه صیانت از حریم خصوصی دیجیتال خانواده. 3. نظارت ساختاری: ایجاد کارگروهی مستقل در وزارت کشور با مشارکت نهاد های فرهنگی و قضایی برای رصد روند های آسیب زای فناوری بر خانواده. 4. حمایت های سیاستی: اختصاص بودجه ویژه برای توسعه ابزار های خانواده محور و ارتقای سواد فناورانه خانواده ها در نظام آموزشی. این گزارش در نهایت خواستار اتخاذ رویکردی پیشگیرانه و ایجابی توسط حاکمیت شد تا پیامد های درازمدت و بین نسلی هوش مصنوعی بر اساس اقتضائات فرهنگی جامعه ایرانی-اسلامی مدیریت شود.